Үүнд: Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Баян-Өлгийн зарим, Ховд, Завхан, Говь-Алтай, Төв, Өмнөговийн цөөн сумдын нутгаар муу, Дорнод, Орхон, Дархан-Уул, Говьсүмбэрийн нийт, Увс, Завхан, Хөвсгөл, Сэлэнгэ, Төв, Нийслэл, Хэнтий, Сүхбаатар, Дорноговийн ихэнх, Булган, Говь-Алтай, Баян-Өлгийн зарим, Ховд, Архангай, Өвөрхангай, Дундговь, Өмнөговийн цөөн сумдын нутгаар сайн, бусад нутгаар дунд зэрэг байна.

МАА-н үйлдвэрлэлд цагаан идээ боловсруулах, хонины ноос хяргах, мал хөнгөлөх, бод мал төллүүлэх ажил явагдаж байна. Харин газар тариалангийн үйлдвэрлэлд Хөвсгөл, Архангай, Өвөрхангай, Төв, Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Дорнод, Увс аймгуудаар усалгаа хийх, зэрлэг зулгаах, хор цацах ажлууд хийгдэж байна.

 

 

Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд махны үнэ лав буурсангүй. Учир нь баруун аймгуудад шүлхий өвчин гарч, бүр Сэлэнгэ аймаг руу хүртэл шилжсэн учраас махны үнэ буураагүй, цаашид ч буурах эсэх нь тодорхойгүй гэдгийг мах худалдаачид хэлж байлаа.

Дан ганц мах гэлтгүй өргөн хэрэглээний барааны үнэ өдрөөс өдөрт өсч байгааг манай дарга нар анзаарч байгаа ч юм алга.

Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр 2026 оны зургадугаар сарын 8-ны өдрийн байдлаар хонины ястай мах нэг килограмм нь дунджаар 27763 төгрөг, үхрийн ястай мах нэг килограмм нь дунджаар 33883 төгрөгийн үнэтэй тус тус худалдаалагдаж байна. Энэ нь өнгөрсөн долоо хоногтойгоо харьцуулахад 0.4 хувийн өсөлттэй гарсан гэж мэдээлж. Харин энэ долоо хоногт энэ тоо бүүр ч нэмэгдэж, баруун аймгуудад гарсан шүлхий өвчнөөс шалтгаалж, хөдөөнөөс ирэх махны тоо буурч, ийнхүү өсөхөд хүрсэн гэдгийг худалдаачид хэлж байна.

Баян-Өлгий, Ховд аймгийн хэмжээнд гарсан "САТ-1" хэвшлийн шүлхий өвчний тохиолдлууд бүртгэгдээд багагүй хугацаа өнгөрсөн ч өнөөдрийг хүртэл вакцины асуудал толгойны өвчин хэвээр байна. Ийн шүлхий гарснаас баруун аймгуудад шүлхийтэй малыг усгалд оруулж, зарим аймагт олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулахыг ч хориглоод эхэлсэн. Анх Баян-Өлгий, Ховд аймагт бүртгэгдсэн бол өнөөдөр Өвөрхангай, Төв, Сэлэнгэ гээд илүү өргөн хүрээг хамрахаар байгаа учраас вакцины асуудлыг яаравчлахгүй бол махны үнэ буурах нь ч ёстой лөөлөө болохоор байна.

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат "Монгол Улсын хэмжээнд урьд нь О хэвшлийн шүлхий бүртгэгдэж байсан бол А хэвшлийн шүлхий 2000 оноос хойш гурван удаа гарч байсан. Гэтэл энэ оны тавдугаар сарын 22-ны өдрөөс Монгол Улсад гарч байгаагүй ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий өвчин Баян-Өлгий аймгийн хил дагуу сумдуудад гарсан. Тодруулбал, Мал эмнэлгийн ерөнхий газраас өнгөрсөн сарын 25-нд төв лабораторийн хариу гарч ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий гэдэг нь батлагдлаа. Мөн тавдугаар сарын 27-ны өдөр Ховд аймагт ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий гарсан. Энэхүү шүлхий өвчний хэвшлүүд нь хилийн дагуу гарч байна.

Нөгөөтэйгүүр, БНХАУ-ын баруун хойд хэсэг, ОХУ-ын баруун урдуур гарч байна. ‘САТ-1’ хэвшилтэй тэмцэхэд хөл хорио, утгал болон вакцинжуулалт хийх шаардлага үүсээд байгаа. Энэхшүү хэвшлийн шүлхий өвчний вакцин дэлхий нийтэд тулгамдсан асуудал болсон. Тийм учраас Улсын онцгой комисс болон Засгийн газрын хуралдаанаар шийдвэр гаргуулж вакцин худалдан авах ажлыг зохион байгуулж байна. Хоёр улсад ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий өвчний вакцин үйлдвэрлэгдэж байгаа. Тиймээс урт дарааллын улмаас хоёр сар гаруй хүлээх эрсдэлтэй нөхцөлд байна. Нөхцөл байдлыг цааш хүндрүүлэхгүйн тулд ОХУ-аас вакцин худалдан авах процессыг хурдлуулахын төлөө ажиллаж байна" гэсэн тайлбарыг өгчээ.

Угтаа бол махны үнийг бууруулахын тулд нөөцийн мах худалдаанд гаргах асуудал яригдаж, үүнээс болж экс Хотын дарга Х.Нямбаатар огцорч байсан нь тун саяхан. Х.Нямбаатар огцорсон учраас нийслэлчүүд хямд мах идэх нь ээ гэж баярлаж суусан чинь дээрээс нь шүлхий нэмэгдчихэв. Одоо шүлхий гарч, махны үнэ бүр их үнэд орсонд хэн нэгэнд хариуцлага ярих ёстой бол "Үнэ зургадугаар сарын 15-аас буурч эхэлнэ" гэж амлалт өгсөн Ц.Идэрбат сайддаа хариуцлага тооцох уу, Ерөнхий сайд аа!

Ерөөсөө эрсдэлд бэлэн биш, салбараа мэддэггүй хүмүүсийг сайдаар томилж, өргөн хэрэглээний барааныхаа үнийг ч мэдэхгүй хүмүүсээр салбар удирдуулдаг, аливаа салбарт мэргэжлийн бус улс төрийн томилгоо хийж ирсний гор л доо. Тиймээс цаашид монголчууд мах "магнаг" болж байгааг, өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсч байгааг гайхахаас илүү ийм нөхцөл байдалд хүргэсэн хүмүүст нь хариуцлага ярьдаг, тооцдог шаардлагыг тавьж эхлэх цаг болжээ.

https://news.mn/r/2872326/

Энэ сарын 16-ныг хүртэл үргэлжлэх энэхүү арга хэмжээний үеэр сэтгүүлчид "Бүс ба Зам" санаачлагын хүрээнд Хятад, Монголын прагматик хамтын ажиллагааны тод түүхийг баримтжуулахаар Өвөр Монгол, Бээжин хотоор сурвалжилна. 05-р сарын 11-нээс 05-р сарын 13-ны хооронд сэтгүүлчид Өвөр Монголын Эрээн хот, Улаанцав хотод хүрч, боомт, зах зээл, үйлдвэрлэлийн парк, аж ахуйн нэгжүүдээр зочилж, Өвөр Монголын чансаатай хөгжлийн эрч хүчийг биечлэн мэдэрсэн.

Боомтын шинэ төрх: "Гарц"-аас "Төв" хүртэл

Эрээн хот нь Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын гол зангилаа юм. Монгол Улсад нээлттэй хамгийн том хуурай замын боомт болох Эрээн хот нь хоёр улсын хоорондын хүний урсгалын 70 гаруй хувийг, Монгол руу экспортлох зайлшгүй шаардлагатай бараа бүтээгдэхүүний 80 гаруй хувийг хариуцдаг.

05-р сарын 11-нд сурвалжлагчид Хятадын /Өвөр Монгол/ Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн Эрээн хотын бүстэй танилцлаа. Хятад-Монголын Эрээн хот-Замын Үүдийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүсийн Хятадын тал болох энэ бүсийг мэдээлэлд суурилсан хяналтаар дамжуулан хил дамнасан хамтын ажиллагааны "загвар" болгон хувиргах болно.

"Одоогийн байдлаар Хятад-Монголын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны бүс 1.5 тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалт хуримтлуулж, гурван хавтгай дөрвөлжин километр гол талбайн дэд бүтцийн барилгын ажлыг дуусгаад байна.

Ард түмний амьжиргаа: Хүнсний ногоо хөршийн сэтгэл

05-р сарын 12-ны үдээс өмнө сэтгүүлчдийн баг Эрээн хотын жимс, хүнсний ногоо, үр тариа, газрын тосны импорт, экспортын парк ХХК-д зочиллоо. Паркийн дотор Хятад, Монгол хэлээр шошготой алим, жүрж, сонгино болон бусад жимс, хүнсний ногооны хайрцгийг ажилчид ачааны машинд ачиж, хурдны замын боомтоор дамжуулан Монгол руу тээвэрлэхэд бэлэн болгож байв.

Компанийн ерөнхий менежерийн орлогч:

- Манай жимс, хүнсний ногоо чанар сайтай бөгөөд сайн хадгалагддаг. Эрээн хотоос хөдөлж, маргааш өглөө нь Улаанбаатарт ирээд, үд дунд гэхэд монголчуудын хоолны ширээн дээр байх боломжтой.

Энэхүү амжилтын цаана гаалийн бүрдүүлэлтийн үр ашгийг тасралтгүй оновчтой болгож, боомтод "ногоон суваг"-ын баталгаа бий.

Хүнсний ногоо эсвэл жимс нь хоёр бүс нутгийн хүмүүсийн амьжиргааг холбодог. Хөл хөдөлгөөн ихтэй логистикийн сүлжээ нь хоёр орны ард түмний хамгийн үндсэн амьдралын хэрэгцээг холбож, харилцан туслалцах хөршийн найрамдлыг тусгадаг.

Паркийн импульс: Тэмээн жингийн цувааны "Шинэ эхлэл" ба шинэ тооцооллын хүчин чадлын "ногоон хүч"

05-р сарын 13-нд сэтгүүлчдийн баг Улаанцав хотын Чисүмү олон улсын логистикийн төвийн аж үйлдвэрийн парктай танилцсан. Энэ бол улсын хэмжээнд төлөвлөгдсөн хуурай замын боомтын төрлийн үндэсний ложистикийн төв бөгөөд Өвөр Монголын умард зүгт нээлттэй байх чухал тулгуур цэг юм.

Хятад-Европын ачааны галт тэрэгний өртөөн дээр "Хятадад үйлдвэрлэв" бүтээгдэхүүнээр дүүрэн чингэлгүүд хөдлөхөд бэлэн болсон байна. Улаанцаваар дамжин өнгөрөх эдгээр галт тэрэгнүүд алс холын Москва, тэр ч байтугай Европ руу чиглэх болно. 2025 онд Өвөр Монголд Хятад-Европын 9557 ачааны галт тэрэг орж, гарсан нь нь өмнөх оны мөн үеэс 16.9 хувиар өссөн үзүүлэлт бөгөөд улсын нийт тээврийн бараг тал хувийг эзэлж байна. Энэ тоон үзүүлэлтийн цаана Чисүмү зэрэг аж үйлдвэрийн паркуудын үр ашигтай зохион байгуулалт, түгээлтийн чадавхи оршино.

- Энэ бол Орос, Европ руу чиглэсэн чухал суваг, мөн Бээжин-Тяньжин-Хэбэй зах зээлийн өргөтгөл юм. Энд "баталгаат боомт, орчин үеийн ложистик, олон улсын худалдаа, боловсруулалт, үйлдвэрлэл" гэсэн функцууд хурдацтай нэгдэж байна гэж паркийн ажилтан тайлбарлав.

- Энэ газар маш том, холбоос бүр жигд, стандартчилагдсан байдлаар ажилладаг. Би Хятадад болж буй асар их өөрчлөлтүүдийн талаар мэдэж авсан, сурч болох бүх туршлагаа Монголд авчрахыг хүсч байна гэж Tenger телевизийн сурвалжлагч Халиумаа хэлэв.

Чисүмү аж үйлдвэрийн парк нь уламжлалт ложистикийн шинэчлэлийг төлөөлж байгаа бол CICC Data Ulanqab бага нүүрстөрөгчийн тооцооллын хүчний бааз нь Өвөр Монголын шинэ чанарын бүтээмжийн амлалтыг харуулж байна.

Жүнжин Data төсөл жилд 854 сая киловатт-цаг үйлдвэрлэх бөгөөд шинэ эрчим хүчний хүчин чадлын ашиглалтын түвшин 96.8 хувиас давж, ногоон цахилгаан орлуулах түвшин 40 хувьд ойртох болно.

- Хятадын асар том бүтээн байгуулалт үнэхээр гайхалтай. Монгол Улс энэ тал дээр Хятадаас суралцах зүйл их байгаа бөгөөд бид энэхүү дэвшилтэт, боловсронгуй төслийг энэхүү ажиллагаагаар дамжуулан илүү олон Монголын ард түмэнд танилцуулна гэж найдаж байна гэж NTV телевизийн сурвалжлагч Азжаргал хэллээ.

Хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухаан, технологи: Хүйтэн, үржил шимтэй хөрсөнд цэцэглэх "Шинэ дээд зэргийн үр" болон орчин үеийн хөдөө аж ахуйн шинэ төлөвлөгөө

05-р сарын 13-ны үдээс хойш сэтгүүлчдийн баг Улаанцав хотын Хүнфү Хөдөө аж ахуйн ХХК-тай танилцсан юм.

- Би саяхан интоорын улаан лоолийг амталсан, маш чихэрлэг бөгөөд эрүүл мэндэд тустай. Би Хятадын ард түмний хичээл зүтгэлийг гүнээ үнэлж байна. Энэхүү хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийн паркийн нямбай, дэвшилтэт хөгжил нь Хятадын стандартчилал, өндөр технологитой салшгүй холбоотой гэж Монголын News.mn сайтын сурвалжлагч н.Цолмонбаатар хэлэв.

Дараа нь сэтгүүлчид Хятадын Хүйтэн улирлын хүнсний ногооны академийн ажлын байранд зочилсон. Хүнсний ногооны хүлэмж, сортын үзэсгэлэнгийн талбайд сурвалжлагчид байцаа, брокколи, луувангийн шинэ сортуудыг үржүүлж байгааг харсан.

- Арав гаруй жилийн өмнө импортын сортууд манай улсын хүйтэн улирлын хүнсний ногооны 90 хувийг эзэлж байсан. Одоо бидний сонгож, тариалсан Zhonggan 628 цуврал байцааны сортууд улсын хэмжээнд жилд 1 сая гаруй мү тариалах талбайтай болсон гэж ажлын байрны дарга Гуань Хүймин хэлэв.

- Бид хүйтэнд тэсвэртэй, өвчинд тэсвэртэй хүнсний ногооны сорт, орчин үеийн тариалалтын техникийг нэвтрүүлэхийг үргэлж хүсч ирсэн. Хятадын эрдэмтдийн ажлын байрны ололт амжилт маш практик юм. Хэрэв Монгол Улс эдгээр технологи, үрийн эх үүсвэрийг нэвтрүүлбэл орон нутгийн хүнсний ногооны хангамжийг ихээхэн баяжуулах болно гэж Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн дэд дарга Ариунчулуун ярилаа.

Монголын Tenger телевизийн сэтгүүлч н.Энхгэрэл:

- Энэ бол зүгээр нэг сурвалжилга биш, харин ирээдүйн хамтын ажиллагааны боломжуудыг судлах явдал юм. Энэхүү арга хэмжээний тусламжтайгаар бид илүү нээлттэй, үр ашигтай, ногоон Өвөр Монголыг харсан гэж хэллээ.

Арга хэмжээний Бээжингийн хэсэг 05-р сарын 14-нд эхэллээ. Нээлттэй байдал, хамтын ажиллагаа, хөгжлийн түүх үргэлжилж байна.

“Хятадын эртний гурван улсын түүхийн ул мөрөөр” Сычуань - Чүнчингийн соёлтой танилцах аяллын багийнхан 05-р сарын 14-ний орой Жаохуа эртний хотхонд буудалласан бөгөөд торгон хавтагыг ургамал цэцгээр үнэржүүлэх эртний соёл, ши жүжгийн багийг урлан будах зэрэг ур мэргэжлийг биечлэн туршиж суралцсан байна. 

Чүнчин хот нь “8D хот” гэдгээрээ алдартай. Яагаад тэр вэ гэхээр уулархаг газрын байгалийн тогтцоосоо болж барилга байгууламж нь маш өвөрмөц, өгсөж уруудсан, муралзаж тахиралдсан зам гудамж элбэг байдаг байна. Мөн уулан дунд байрладгаараа “Уулын хот” гэгддэг төдийгүй байнга униар манан татаж байдгаараа “Манант нийслэл” гэгддэг байна.

Дашрамд дурдахад, Чүнчин хот нь 1997 оны 06-р сард төрийн шууд харьяат хот болж, Бээжин, Тяньжинь, Шанхай хотуудтай нийлээд Хятад улсын Төв засгийн шууд харьяат дөрвөн хот болсон байна. C

Тухайн этгээдүүд нь иргэдийн итгэлийг олох, хууль бус үйл ажиллагаагаа нуун далдлах зорилгоор Хаан банкны аппликейшныг хуурамчаар зохиож Сангийн яамны тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа, хонжворын мөнгөн дүнг шууд шилжүүлж байгаа зэргээр зохиомол нөхцөл байдлыг зориудаар бий болгон залилах гэмт хэргийг Монгол Улсын хилийн гаднаас үйлдсэн болохыг тогтоосон. Мөрдөн шалгах ажиллагааг Нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн прокурорын газрын хяналтад явуулж, хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад үндэслэн Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3, 20.3 дугаар зүйлийн дагуу эрүүгийн хэрэг үүсгэн яллагдагчаар татаж, цагдан хорих, хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг аваад байна.

Энэ төрлийн гэмт хэрэг нь Монгол Улсад 2025 оны 07 дугаар сараас бүртгэгдэж эхэлсэн бөгөөд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тухайн этгээдүүд нь 1742 иргэнд 5.2 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь урьдчилсан байдлаар тогтоогдсон. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тухайн гэмт бүлэглэлд хамаарах Монгол Улсын 12 иргэн гадаад улсад байрлан энэ төрлийн гэмт хэргийг дахин үйлдэхээр бэлтгэж байгааг тогтоон, хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн эрүүгийн хэрэг үүсгэн яллагдагчаар татаж, Интерполын "Улаан булант зар" мэдээгээр эрэн сурвалжлан албадан ирүүлэхээр Цагдаагийн байгууллагаас холбогдох ажиллагааг Прокурорын байгууллагатай хамтран шуурхай хэрэгжүүлж байна.

 

Ерөнхий сайд Н.Учрал өнгөрөгч бямба гаригт “Хүчит шонхор” зах болон нөөцийн мах худалдаалдаг цэгүүдэд ажилласныхаа дараа Х.Нямбаатарыг ажлаас нь чөлөөлсөн. “Улс оронд хулгай дээрэм хэрээс хэтэрлээ. Төсөл, тендер хулгайлдаг байсан бол одоо ард иргэдийхээ аягатай хоол руу орлоо” гэж хэлээд нийслэлээс зарласан төсөл, тендер болгоныг шалгахыг байгууллагынханд үүрэгдсэн.

Нийслэлчүүд өнгөрсөн онд 8000 тонн мах нөөцөлж байсан бол энэ жил 5000 тонныг нөөцөлжээ. Үүнээс 2500 тонныг борлуулсан тухай Татварын ерөнхий газар мэдээлсэн байна. Үлдсэн 2500 тонн нь сох дутсан, өөрөөр хэлбэл хулгайд алдагдсан. Иргэн Б 219 сая төгрөгөөр 15 тонн мах худалдаж авсан. Нөөцийн мах бэлтгэсэн 9 компанийн хоёр нь нэг хүний компани /Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга болон түүний эгч Х.Цэндбаяр/ байна гэх мэтчилэн чих дэлдийж, нүүр улаймаар зүйлүүд яригдсан. “Гурилын хулгайчийн гуя цагаан” гэдэгчлэн Х.Баттулга гэдэг хүнд хийхгүй юм ч гэж алга даа.

Нөөцийн мах бэлтгэсэн ААН-үүдэд төсвөөс 6 тэрбум төгрөгийн хүүгийн хөнгөлөлт үзүүлсэн юм байна. Өөрөөр хэлбэл, тонн тутамд 1,2 сая төгрөгийн хөнгөлөлт эдэлдэг. Үүнийхээ төлөө махны үнийг Засгийн газартай гэрээлсэн үнээр нийлүүлдэг. Энэ жилийн хувьд хонины махыг 13000, үхрийн махыг 15000 төгрөгөөр гэрээлсэн юм байна. Гэтэл тал нь алга болчихсон. Нөөцийн мах худалдаалдаг цэгүүд нь нөөцийн махгүй болсон, үхрийн мах кг нь 30 мянгаас даваад 40 мянга хүрчихсэн…

Энэ үндэслэлээр Х.Нямбаатар ажлаа хүлээлгэн өглөө. Х.Нямбаатар дарга хариу мэдэгдэл хийлээ. “Зовлогыг маань хорьж чадах ч зориг зүрхийг маань хорихгүй шүү бацаан аа” хэмээн хэмээн лайв хийж цамналаа. Х.Нямбаатар 1978 оных, Л.Оюун-Эрдэнэ нь 1980, Н.Учрал 1987 оных. Насны зөрүү 10 хүрэхгүй. Гэхдээ энэ чухал биш. Гол нь улс төрийн, төрийн хүний хувиар эрхэлж байсан ажил, албан тушаалдаа хүндэтгэлтэй хандах, тэр хэмжээнд биеэ авч явах, хянаж сурах нь наад захын дадал юм. Албан тушаалыг авсан шигээ өгч сурах ёстой. Ард иргэдээ “ялаа” гэж үздэг ах, дүү хоёрт намын дарга аа “бацаан аа” гэх бол юу ч биш байх л даа. Гэхдээ иргэдийн, энэ этгээдүүдийг сонгосон, томилсон хүмүүсийн хэмжүүр арай өөр байх ёстой.

Х.Нямбаатар “Монгол улсад хууль цааз гэж байдаг бол эцэст нь тултал явна” гэж байх шиг байна лээ. Тэр нь харин зөв. Шалгах ёстой юм байвал шалгуулаад л гарах хэрэгтэй. Бухимдаад байх шаардлага байхгүй. Эхнээсээ шалгагдаад явж байгаа. Х.Нямбаатарын орлогч Т.Даваадалайг “Туулын хурдны зам” төслийн хэргээр хорьж шалгаж байгаа. Эхнэрийнхээ компаниар дамжуулж тендер авсан, мөнгө угаасан хэргээр.  32 км замыг 2,3 их наяд төгрөгөөр барихаар төсөвлөсөн. Нэг метр замын төсөв 70 саяас давсан гэсэн үг. Тэгээд тэр нь Улаанбаатар хотын түгжрэлийг бууруулахад ямар ч хувь нэмэр оруулахгүй, тооцоолол байхгүй, судалгаа хийгдээгүй байна гэдгийг мэргэжилтнүүд ярьсаар, хэлсээр, шаардсаар байж ажлыг нь зогсоосон. Х.Нямбаатар харин “Би үхсэн ч Туулын хурдны замыг зогсоохгүй” гэж мэдэгдсэн. Зогсоохгүй гэсэн шалтгаан нь ч тодорхой болсон.

Нэг эрдэмтэй хүн “Их төсөвтэй ажлыг том, мега төсөл гэдэггүй юмаа. Төслийн үр өгөөж нь их байж том, мега болдог юмаа” гэж хэлсэн байна лээ. Х.Нямбаатар Улаанбаатар хотын түүхэнд байгаагүй том төсөвтэй хотын дарга байсан. Л.Оюун-Эрдэнэ Монгол Улсын түүхэнд байгаагүй том төсөвтэй Ерөнхий сайд байсан. Гэвч монголчууд болон нийслэлчүүдэд наалдсан зүйл нэгээхэн ч байхгүй.

Х.Нямбаатарын хотын дарга болоод л автобусны буудал дээр худалдаа хийж байгаа айлын авгай нартай хэрэлдэж эхэлсэн. Араас нь ТҮЦ эрхлэгчдийг амьжиргаанаас нь салгасан. Зүв зүгээр байсан бордюруудыг хуу татаж хаяад хятадаас авчирсан үйлдвэрийн боржингоор сольсон. Явган хүнийг замыг зам биш, там болгосон.

Ерөөсөө Х.Нямбаатар даргын гаргасан шийдвэр болгон иргэдийн эрх ашиг, амьжиргааг хөндөж ирсэн. Адаг сүүлд нь “махны хулгайгаар” ажлаа өглөө. Замын татвар, автомашины татварыг хэд дахин нэмчихээд тэр мөнгөөрөө бордюр шахна гэдэг арай л хэтэрсэн хэрэг байлаа. Ямартай ч Хэнтийн хоёр “бэрх”-ээс бид нэг хэсэгтээ ангижирлаа. Араас нь хаанахын ямар гээч "бэрх" нь ирэхийг харж л байя.

Юм юмны анхных нь үнэ цэнтэй байдагтай адил энэ өдөр Хятад, Монголын 40 гаруй сэтгүүлчид  Өвөр Монголын Чөлөөт худалдааны туршилтын бүс дэх анхны сурвалжлагын салхийг хагалснаар хоёр орны сэтгүүлчид хувь хувьдаа олзуурхаж байлаа.Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн  дэд ерөнхийлөгч Г.Ариунчулуун:

- Хятад, Монголын сэтгүүлчид маш олон удаа хамтарсан сурвалжилга хийж ирсэн уламжлалтай. Энэ удаа Монгол улс 23 сэтгүүлчийн өргөн бүрэлдэхүүнтэй, Монголын сэтгүүл зүйн салбарт хамгийн их уншигчтай, үзэгчтэй Сонин, радио, телевиз, вэбсайтуудын сэтгүүлчид хүрэлцэн ирсэн. Бид зөв мэдээ мэдээллийг газар дээрээс нь хүргэхээр хичээнгүйлэн ажиллаж байгаа. Чөлөөт худалдааны бүс нь олон жил яригдаад ирсэн ч өмнөхөн Хятадын засгийн газраас албан ёсоор захирамж гаргаад ажил маш хурдтай болж байгааг хараад их баяртай байна. Зөвхөн хил орчмын хүмүүс биш, харин цаад гүндээ хол байгаа хүмүүс хил гарахгүйгээр хоёр талын худалдаа үйлчилгээнд оролцох боломжтой болохыг хоёр орны хүн бүрийн хүсэж байгаа зүйл. Хятадын худалдаа эрхлэгч, Монголын үйдэвэрлэгч нарын хүсэж харж байгаа зүйл. Энэ бүх барилга байгууламж нь хурдан байгуулагдаад, Чөлөөт худалдааны бүсийн үр шимийг нь ард түмэн хурдан хүртэх болтугай гэж харж байна. Өнөөдрийн хувьд ийм том төлөвлөлттөй том бүс болж байгааг би ч мэдээгүй, энэ олон сэтгүүлчдээр дамжуулаад Монголын ард түмэн гэрэл гэгээтэй боломжтой ирээдүйд бий  болох том төсөл явагдаж байгааг харна гэдэгт найдаж байна. Өвөр Монголын Чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн Эрээн хотын салбар бүс нь чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалтыг шинэ эхлэлийн цэг болгон авч, шинэ нээлт, шинэ алхам, шинэ ололт амжилтад анхаарлаа төвлөрүүлэн, Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын чухал төв, хөрш орнуудтай найрсаг хамтын ажиллагааны загварыг бий болгоход хүчээ төвлөрүүлж байгаа  талаар сэтгүүлчид газар дээр нь хүрээд ойлгож мэдлээ.

Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүс нь Хятадын хойд хил дэх Орос, Монголын аль алинд нь нэгэн зэрэг нээгдсэн анхны чөлөөт худалдааны бүс юм. Хятад, Монголын гол хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн сэтгүүлчдийн төлөөлөгчид энэхүү эрч хүчтэй нутгаар анх удаа чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалтын талаар хамтарсан сурвалжилга хийсэн нь утга төгөлдөр арга хэмжээ болжээ.Өвөр Монголын Өдрийн сонины сэтгүүлч Сүнь Лю:

- Хятад, Монголын сэтгүүлчдийн хамтарсан сурвалжилгад оролцсондоо маш баяртай байна. Ялангуяа Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүсэд анхны сурвалжилга хийж байгаа маань их аз тохиол болж байна. Чөлөөт худалдааны туршилтын бүс нь хоёр оронд цоо шинэ боломж олгоно гэдэгт найдаж бий.

Хоёр орны сэтгүүлчид Эрээн хотод чөлөөт худалдааны салбар бүс байгуулагдсанаар Хятад-Монголын хамтын ажиллагаанд авчирсан шинэ уур амьсгалыг харж мэдэрч явлаа. Эрээн хот нь  Хятад улсын Монголд нээлттэй хамгийн том хуурай замын боомт бөгөөд Хятад, Монголын хоорондох хүн ардын солилцооны 70 гаруй хувийг, зайлшгүй шаардлагатай бараа бүтээгдэхүүний экспортын 80 гаруй хувийг хариуцдаг ба Чөлөөт худалдааны бүсийг баталсны дараа 18.35 хавтгай дөрвөлжин километр талбай бүхий олон улсын худалдаа, олон улсын ложистик, хил дамнасан аялал жуулчлал, олон улсын эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ зэрэг өвөрмөц салбаруудыг хөгжүүлэхэд анхаарлаа хандуулж, Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын чухал төв болох зорилготой юм.Ярилцлагын үеэр хоёр улсын сэтгүүлчид 12-ны өдөр Эрээн хотод  Хаоган жимс, хүнсний ногоо, амуу будаа, хүнсний тосны импорт, экспортын парк, Мэн Кэ Лүн арилжаа худалдааны сүлжээ ХХК  зэрэг газаруудаар сурвалжилга авч, Хятадын жимс хүнсний ногооны экспортын байдалтай танилцав.

Монголын жимс, хүнсний ногооны импортын 70-80 хувийг Эрээн хотын "Хао Ган" компани хангаж байдаг. Тус компани өдөрт дунджаар 30 хөргөгчтэй ачааны машинаар Монгол улс руу жимс ногоо тээвэрлэдэг юм байна. Хао Ган компанийн дэд дарга Жан Юйчэн: 

- 2025 онд Монгол руу 173,600 тонн жимс хүнсний ногоо экспортолжээ. 2026 онд 180,000 тонн экспортлох боломжтой. 

Тэр бас чөлөөт худалдааны бүс батлагдаснаар хүйтэн агуулахын талбайг өргөтгөн байгуулж, Орос руу эспортолох үйл ажиллагаа нэмэгдүүлэхээр байна гэж хэлэв.

Жолооч Т.Гүнжаргал: 

- Монголд жимс, ногоо авдаг 60 гаруй компани байдаг. Бүх жимс ногоог энэ агуулахаас 200 гаруй жимс ногоо тээвэрлэх зориулалттай машинаар ачаа тээвэрлэдэг. Эрээнээс гараад Улаанбаатар хүртэл 10 цаг явдаг. Энд хятадын гааль шалгалтаа явуулж, Монголын хил дээр гаальд шалгуулаад шууд Улаанбаатарт ачаагаа хүргэдэг. Эрээн хотын энэ жимс ногооны агуулах нь цэвэрхэн, стандарт нормтой учраас жимс, ногооны чанар бол маш сайн байдаг. Нэг машинд бүдүүн ногоо 20-25 тонн, нарийн ногоо 19-22 тонн ачиж тээвэрлэдэг.  7 хоногт 2 удаа явах тохиодол бий.

Монголын сэтгүүлчдийн холбооны төлөөлөгчид чөлөөт худалдааны бүс нь Хятад-Монголын хамтын ажиллагаанд илүү өргөн хүрээг нээж өгөх бөгөөд хоёр улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд харилцаа холбоонд гүүрэн үүрэг гүйцэтгэсээр байх болно гэж байлаа.Өвөр Монголын чөлөөт худалдааны туршилтын бүс нь Хөх хот, Манжуур, Эрээн хот гэсэн гурван томоохон бүсийг байгуулж, мэдээлэл солилцох, тээвэр, ложистик, нөөцийн хуваарилалт, технологийн инновац, аж үйлдвэрийн хамтын ажиллагааны "таван төв" болгон хөгжлийн байр сууриа тогтоосон. Сэтгүүлчид өөрсдийн дуран, үзгээр дамжуулан Өвөр Монголын чөлөөт худалдааны туршилтын бүсийн дүр зургийг хоёр орны уншигчдад толилуулж, "Бүс ба Зам” санаачилгын хамтын бүтээн байгуулалтын шинэ бүлгийг тод томруунаар бичиж байна.